White paper · Octave.energy · september 2026
Fall-Back Flex: de nieuwe voorwaarde in je netstudie
Vraag je vandaag bij Fluvius een nieuwe aansluiting, een verzwaring of een batterijproject aan in een zone met verwachte netcongestie? Dan is de kans groot dat je offerte een extra voorwaarde bevat: Fall-Back Flex. Wat houdt dat precies in en hoe werken de bieding en het biedformulier? We zetten alles voor je op een rij. Download hier de whitepaper.
De kern van het verhaal
File op het net
De elektrificatie van mobiliteit, warmte en industrie gaat nu ook in Vlaanderen sneller dan het net kan volgen. Fluvius kijkt bij elke netstudie niet alleen naar de belasting van vandaag, maar ook naar wat er de komende jaren bijkomt. In steeds meer regio's is de conclusie dezelfde: op piekmomenten dreigt er onvoldoende transportcapaciteit.
De laatste jaren belandden veel netstudies hierdoor in de wachtkamer. Sinds de Vlaamse Nutsregulator in april 2026 de strikte koppeling aan een concreet netinvesteringsproject liet vallen, zet Fluvius Fall-Back Flex op veel grotere schaal in. Wie vandaag een netstudie krijgt voor een aansluiting vanaf circa 100 kVA of meer in een congestiegevoelige zone, krijgt in veel gevallen automatisch een voorstel mét Fall-Back Flex-voorwaarden - een nieuw kader waarbij Fluvius de mogelijkheid krijgt om het vermogen van je site af te regelen.
Weigeren kan, maar dan schuift je aansluiting mogelijk op tot de nodige netinvesteringen zijn uitgevoerd. In de praktijk is Fall-Back Flex dus vaak dé sleutel om nu al aan te kunnen sluiten op het net of een verzwaring van je aansluiting te kunnen krijgen.
Fluvius heeft de laatste maanden snel geschakeld, blijkt uit de eigen cijfers van Fluvius over de evolutie van de dossiers voor aansluitingen met hoog en zeer hoog vermogen.
Openstaande dossiers voor flexibele aansluitingen via Fall-Back Flex. Bron: Fluvius, 'Netcongestie in Vlaanderen: cijfers en kaarten', stand 15 april en 15 augustus 2026.
Fallback-Flex Mechanisme
Volledig vermogen, tenzij het net in gevaar komt
Je krijgt het volledige aangevraagde vermogen ter beschikking. In normale omstandigheden merk je geen enkel verschil. Komt de veiligheid van het lokale distributienet in het gedrang, dan stuurt Fluvius een realtime setpoint waarmee je afname tijdelijk wordt begrensd tot P_red, de vooraf afgesproken grens. Zodra het net weer veilig is, heft Fluvius de beperking op.
De lat ligt hoog: binnen drie minuten onder het setpoint, kwartier per kwartier gemeten, en een modulatiebevel heeft voorrang op elke andere sturing van je installatie. Reageer je niet of te traag, dan kan Fluvius je volledige aansluitingspunt tijdelijk ontkoppelen.
De overeenkomst vervalt zodra de netinvestering het risico wegwerkt, of gaat automatisch over in een flexibele aansluitovereenkomst zodra het Vlaamse FAO-kader klaar is.
Signalen kunnen op elk moment komen, maar zijn bedoeld voor echte piekmomenten. Daarnaast één onaangekondigde reductietest per jaar, bij correcte werking maximaal 30 minuten.
De netbeheerder bepaalt hoevéél je zakt, nooit hoe. Een proces verschuiven, koeling reduceren, laadpalen begrenzen of een batterij inzetten: de invulling is bedrijfsspecifiek.
Een all-in reservatievergoeding voor het ter beschikking stellen van flexibel vermogen, over de hele dienstverleningsperiode. Ook als er nooit wordt afgeregeld.
Zonefiches
Elk Fallback-Flex dossier krijgt specifieke voorwaarden mee
De zonefiches zijn geen vaste lijst. Elke nieuwe aansluitingsaanvraag of verzwaring in een congestiegevoelige zone kan een nieuwe marktvraag opleveren, zodat er per zone fiches bijkomen naarmate dossiers binnenlopen: in Lier staan er intussen zestien, in Herenthout negen. Wat volgt is dus de stand van zaken op 31 augustus 2026, geen eindbeeld.
Fluvius publiceert per congestiezone een zonefiche met het gevraagde vermogen, het maximale afregelvolume en een raming van wat er echt verwacht wordt.
Bron: Fluvius Fall-Back Flex zonefiches, versie 31 augustus 2026. Eigen berekening Octave.
Waar
De aanvragen concentreren zich in de Vlaamse ruit
170 zones, zeer ongelijk verdeeld
Elke bol is een zone rond een distributiecabine waarvoor een Fall-Back Flex marktvraag loopt. De grootte toont het gevraagde flexibele vermogen. Het zwaartepunt ligt in de Vlaamse ruit (Antwerpen, de Gentse kanaalzone, de as naar Brussel en Leuven), met daarnaast losse zones tot aan de kust en in Limburg.
Let op bij het lezen: deze kaart toont waar marktvragen lopen, niet waar het net het zwaarst belast is. Een zone verschijnt hier pas als er een aansluitingsaanvraag was én Fluvius die met flexibiliteit wil oplossen. Congestie zonder recente aanvraag blijft dus onzichtbaar, en omgekeerd. Zo zegt veel activiteit in een zone evenveel over het aantal dossiers als over het net zelf.
Maximale afregeling
De kleur toont het maximale aantal uren per jaar dat Fluvius mag afregelen: het jaarlijks maximaal verwachte afregelvolume gedeeld door het gevraagde vermogen. Zeventien zones komen boven 4 380 uur uit, meer dan de helft van het jaar. Dat is het maximumscenario, niet de verwachting.
Wat Fluvius écht verwacht in 2028
Dezelfde kaart, nu met de indicatieve raming voor 2028. Een totaal ander scenario: 28 zones verwachten géén enkele activatie, 75 blijven onder 500 uur. Slechts vijf zones blijven boven de helft van het jaar. Het verschil tussen de maximale afregeling en de verwachte afregeling is de buffer die Fluvius in de zonefiche inschrijft, maar vandaag niet denkt aan te spreken.
De vijf zware zones
Zaventem Recyclagepark, Ekeren, Herenthout, Grimbergen en Scheldelaan. In deze zones is afregeling geen uitzondering maar de regel. Een batterij of een zeer flexibel proces is een must om de aansluitingscapaciteit te kunnen gebruiken.
Posities zijn benaderend, afgeleid uit de naam van de cabine, en dus geen officiële coördinaten. Zes zones konden niet gelokaliseerd worden. Controleer je eigen aansluiting altijd via de Fluvius Capaciteitswijzer.
Hoe vaak
Het maximum is hoog. De verwachting is dat niet.
Hoe we van volume naar uren gaan. Een zonefiche geeft geen uren, maar een volume. We delen dat volume door het gevraagde vermogen:
uren per jaar = afregelvolume (MVAh) ÷ flexibel vermogen (MVA)
Het resultaat zijn uren op vol vermogen. Wordt er maar gedeeltelijk afgeregeld, dan spreidt hetzelfde volume zich over meer uren. Een voorbeeld: 15 MVA met een maximaal volume van 85.410 MVAh geeft 5.694 uur, of 65% van het jaar, als er telkens volledig wordt afgeregeld.
Van de 696 gepubliceerde marktvragen leveren er 676 een bruikbaar maximum op. De andere twintig vallen weg omdat het volume nog niet gepubliceerd is (16, meestal 'te vervolledigen bij openen markt'), het vermogen ontbreekt (2), of de verhouding volume/vermogen boven 8.760 uur uitkomt en dus een brondatafout is (2). Voor de raming 2028 zijn er 677 bruikbare fiches, en 663 waarvoor we maximum én raming naast elkaar kunnen leggen.
Let op: geen van beide cijfers bindt Fluvius. De productfiche noemt de jaarlijkse afregelvolumes uitdrukkelijk 'zuiver indicatief en niet bindend', en boven de volumekolommen van de zonefiche staat dat het om schattingen gaat die mee evolueren met de netsituatie. Wat contractueel vastligt is een vermogensgrens (P_red), geen energievolume: de duurtijd van een leveringsblok is volgens de productfiche variabel en niet vooraf bepaald, en je engageert je voor álle leveringsblokken van de volledige dienstverleningsperiode. De uren hieronder zijn dus het beste beschikbare maximumscenario om op te dimensioneren, geen gegarandeerde bovengrens.
Fluvius rekent in blokken van 5%
De volumes zijn geen toevallige getallen. Ze vallen bijna allemaal op veelvouden van 438 uur, exact 5% van een jaar. Van de 676 bruikbare marktvragen zit de helft op 10% van het jaar of minder: de mediaan ligt op 876 uur.
Maar de staart is lang
Zestig marktvragen (9% van de 676, samen 191 MVA) komen boven 4 380 uur uit. Voor die aansluitingen is de theoretische blootstelling meer dan de helft van het jaar.
De kloof tussen maximum en raming
Fluvius publiceert ook eigen ramingen voor 2026 tot 2028. Die zijn uitdrukkelijk niet-bindend, maar veelzeggend: de mediaan is 10 uur in 2026, 17,5 in 2027 en 32 in 2028, tegenover een mediane maximumraming van 876 uur.
Twee groepen, geen gemiddelde
De verdeling is tweetoppig. 256 vragen verwachten in 2026 nul activaties: zuivere verzekering. 91 zitten meteen op 100% van hun maximum. Er is dus geen 'typische' Fall-Back Flex-aansluiting: elk aansluitdossier is “uniek” net zoals de jouwe, en die kan je terugvinden in je eigen zonefiche.
Maximum versus raming
Twee schattingen, geen van beide bindend
Elke zonefiche bevat twee heel verschillende getallen. Het jaarlijks maximaal verwachte afregelvolume is het bovengrensscenario: daarop stem je je installatie af. Daarnaast publiceert Fluvius een indicatieve raming per jaar, gebaseerd op historische meterdata en verwachte groei. Belangrijk: beide zijn schattingen. De productfiche omschrijft de jaarlijkse afregelvolumes als zuiver indicatief en niet bindend, en de zonefiche vermeldt dat de gegevens aangepast kunnen worden naargelang de netsituatie evolueert.
Over alle zones samen staat er een maximum van 2,4 miljoen MVAh. De ramingen komen uit op 1,22 miljoen MVAh in 2026 (51%), 1,23 in 2027 (51%) en 1,24 in 2028 (52%). Tussen 2026 en 2028 groeit het verwachte volume dus met een bescheiden 2,2%.
Dat gemiddelde verbergt wel waar de beweging zit. Per marktvraag is de mediane raming 10 uur in 2026, 17,5 in 2027 en 32 in 2028, tegenover een mediane maximumraming van 876 uur. De groei zit onderaan de verdeling: het aantal vragen dat nul activaties verwacht zakt van 256 naar 190, terwijl de zwaarste groep (91 vragen die meteen op 100% van hun maximum zitten) ongewijzigd blijft.
Ramingen uit de kolommen 'indicatieve raming afregelvolume 2026/2027/2028' van de zonefiches, op niveau koppelpunt en hogerliggend net samen. Fluvius koppelt er uitdrukkelijk geen rechten of plichten aan en herziet ze naarmate de netsituatie evolueert.
Wanneer
Van een jaarvolume naar een bruikbaar tijdsbeeld
Een zonefiche geeft je een volume per jaar, geen momenten. Voor sites waar de flexibiliteitsnood zich beperkt tot het koppelpunt (en er dus geen congestie is op het bovenliggende Elia-net) verwacht Fluvius een heatmap ter beschikking te kunnen stellen: een beeld van wanneer overschrijdingen verwacht worden, per uur van de dag en per dag van het jaar. Dat verandert twee beslissingen fundamenteel: welke technologie je kiest en welk risico je bedrijfsproces loopt. Hieronder een reële case study.
Eén jaar, van boven naar onder
Elke horizontale lijn is een dag, van januari bovenaan tot december onderaan. Van links naar rechts loopt het uur van de dag. Hoe donkerder, hoe groter de kans dat er op dat moment wordt afgeregeld.
Twee momenten per dag
De ochtendpiek rond 8 uur en de avondpiek rond 18 uur. Daartussen valt de kans sterk terug, en 's nachts is ze zo goed als nul. Dat is het profiel van een net waar verschillende elektrische verbruikers samen pieken.
Mei tot september blijft nagenoeg leeg
Het overgrote deel van de verwachte activaties valt tussen november en maart. Voor deze site is Fall-Back Flex dus een winterregime; de rest van het jaar blijft de installatie onbelemmerd beschikbaar voor andere toepassingen.
Waarom dit de technologiekeuze bepaalt
De pieken liggen 's morgens en 's avonds, met daartussen en 's nachts ruimte om bij te laden. Precies daarom passen de flexnoden van deze site zo natuurlijk bij een batterij: de vensters zijn kort, voorspelbaar en gescheiden door uren waarin herladen geen enkel proces stoort.
Case study uit het Fluvius-webinar 'Flexibele Aansluiting', hertekend door Claude en Octave. Vraag voor je eigen aansluiting de heatmap op bij je dossierbeheerder.
De ‘Day-Ahead’ verplichting
In de helft van de fiches is day-ahead sturing verplicht
350 van de 696 fiches leggen verplichte day-ahead sturing op. Die verplichting is niet willekeurig verdeeld: ze volgt vrijwel perfect het verwachte activatiemaximum. Onder 438 uur per jaar komt ze nauwelijks voor, boven 4 380 uur is ze zo goed als altijd verplicht.
Concreet gaat het om de planning die Fluvius van D-6 tot D-1 via de API doorstuurt: het totaal te leveren flexibel vermogen per periode, naast de realtime limieten die via de Netflex-kast binnenkomen. Je moet dus niet alleen bij een activatie binnen drie minuten reageren, maar ook dagen vooraf een planning kunnen inlezen en je sourcing erop afstemmen.
In de praktijk
Eén activatie van drie uur, van dichtbij
Samen met de installateur en de klant bepalen we welke assets flexibel aanstuurbaar zijn. Het Octave EMS zoekt eerst de flexibiliteit die het bedrijfsproces niet raakt en laat de batterij aanvullen wat overblijft. Deze site, een importeur van exotisch vlees, laat zien wat er gebeurt wanneer een asset tijdens de activatie wegvalt.
800 kVA aangevraagd, 650 kVA flexibel
Volledig nieuwe site. De netstudie: van de 800 kVA die is aangevraagd, is 150 kVA vast gegarandeerd en 650 kVA flexibel, dus niet gegarandeerd.
Onder EMS-sturing
- PV-installatie op het dak
- 7 dubbele AC-laadpalen (7 × 22 kW)
- Kopmeting afname en injectie
- Octave batterijsysteem
- I/O-set koelmachine 450 kW
Zodra het schema van D-6 tot D-1 binnenkomt, bepaalt onze cloud forecasting het plan voor de dag zelf. Tijdens de activatie gaan de laadpalen en de koeling naar nul en ontlaadt de batterij 86 kW; de netafname zakt van 600 naar 150 kW.
Na twee uur regelt de koeling zelf weer op om de magazijntemperatuur binnen de grenzen te houden. Het EMS detecteert dat meteen en laat de batterij het volledige resterende flexibele vermogen leveren, ongeveer 296 kW, zodat de netafname op 150 kW blijft. Na de 3 uur heft Fluvius het stuursignaal op en kunnen de laadpalen hun vermogen terug opbouwen en kan de batterij weer vrij ingezet worden.
Het Octave EMS stuurt aan. Valt er één stuurbare asset weg, dan past het EMS onmiddellijk zijn sourcingstrategie aan.
Tot slot
Van hindernis naar een flexibele aansluiting zonder impact
Fall-Back Flex is de sleutel om vandaag al aan te sluiten in zones waar netversterking jaren duurt. De voorwaarde is dat je installatie snel, betrouwbaar en volledig automatisch reageert. Met het Octave EMS en een Octave-batterij draait die verplichting op de achtergrond, terwijl je bedrijf gewoon blijft groeien.
Contacteer één van onze Flex experten!
info@octave.energy